Kwas teraftalowy – właściwości, zastosowanie, pozyskiwanie

Kwas teraftalowy – właściwości, zastosowanie, pozyskiwanie

Substancje

Kwas tereftalowy (ang. terephthalic acid), inaczej kwas 1,4-benzenodikarboksylowy to organiczny związek chemiczny z grupy dikarboksylowych kwasów aromatycznych. Wzór sumaryczny kwasu teraftalowego to C6H4(COOH)2. Kwas ten zawiera dwie grupy karboksylowe w tzw. pozycji “para” (określenie na położenie 1,4 dwóch podstawników w sześcioczłonowym pierścieniu aromatycznym). Izomerem “orto” kwasu teraftalowego jest kwas ftalowy, a izomerem “meta” jest kwas izoftalowy.

Pozyskiwanie

Kwas tereftalowy pozyskuje się na skalę przemysłową poprzez utlenianie paraksylenu (pochodną benzenu) tlenem z powietrza. Sama reakcja przeprowadzana jest w temperaturze ok. 200 °C i pod ciśnieniem ok. 15–30 atm. Rozpuszczalnikiem jest kwas octowy, a katalizatorami sole kobaltu i sole manganu oraz bromki (grupa soli kwasu bromowodorowego występująca jako promotor).

Na skutek reakcji wydziela się woda, która usuwana jest przy pomocy destylacji azeotropowej lub frakcyjnej.

Właściwości

Kwas tereftalowy jest białym lub bezbarwnym ciałem stałym, słabo rozpuszczalnym w wodzie i alkoholach. Kwas ten wykorzystuje się głównie do produkcji ubrań i butelek plastikowych, jako prekursor Poli(tereftalan etylenu) PET. Każdego roku na całym świecie produkuje się kilka milionów ton kwasu teraftalowego. Na szczęście kwas ten posiada bardzo niską toksyczność dla organizmów żywych (LD50 dla myszy i przy spożyciu doustnym wynosi ponad 1 g/kg).

Wzór sumaryczny C6H4(COOH)2
Masa molowa 166,132 g·mol−1
Gęstość 1,522 g/cm3
Temperatura topnienia 427 °C
Temperatura wrzenia brak, następuje rozkład
Rozpuszczalność w wodzie 0,0015 g/100 ml w temp. 20 °C
Kwasowość pKa 3,51 / 4,82

Zastosowanie

Obecnie kwas teraftalowy wykorzystuje się niemal wyłącznie na potrzeby produkcji Poli(tereftalan etylenu), czyli tzw. PET. W 2006 roku globalne zapotrzebowanie na oczyszczony kwas teraftalowy (PTA, ang. purified terephthalic acid) przekroczyło 30 milionów ton. Oprócz tego kwas teraftalowy wykorzystuje się w mniejszych ilościach do produkcji PBT, czyli Poli(tereftalan butylenu) oraz różnych polimerów.

Identyfikacja

Numer CAS 100-21-0
ChEBI CHEBI:15702
ChEMBL ChEMBL1374420
ChemSpider 7208
ECHA InfoCard 100.002.573
Numer EC 202-830-0
KEGG C06337
PubChem 7489
Numer RTECS WZ0875000
Numer UNII 6S7NKZ40BQ

Redaktor naczelny w serwisie Joblife.pl

Od 11 lat tworzy specjalistyczne treści o charakterze poradnikowym. Jego wiedza czerpana jest z wielojęzycznych kanałów informacyjnych oraz encyklopedii naukowych. Osobiście miłośnik górskich podróży i pasjonat działań marketingowych.

0 komentarzy
Inline Feedbacks
Zobacz wszystkie komentarze