Wodorosiarczyn sodu (E222) to konserwant stosowany w żywności, winiarstwie i przemyśle, który u wrażliwych osób może wywoływać reakcje alergiczne, astmę i podrażnienia układu pokarmowego. Osoby z nietolerancją siarczynów powinny szczególnie uważać na produkty zawierające ten składnik.
E222 pojawia się na etykietach soków, win, przetworów owocowych i musztardy. Większość konsumentów nie zwraca na niego uwagi, ale dla pewnej grupy osób – przede wszystkim astmatyków i osób z nietolerancją siarczynów – może mieć realne znaczenie zdrowotne. Warto wiedzieć, czym dokładnie jest ta substancja, jak działa i kiedy rzeczywiście trzeba ją brać pod uwagę.
Czym jest wodorosiarczyn sodu?
Wodorosiarczyn sodu (ang. sodium bisulfite) to nieorganiczny związek chemiczny o wzorze sumarycznym NaHSO₃. W zależności od formy handlowej występuje jako białe kryształy lub lekko żółtawa, przezroczysta ciecz. Ma charakterystyczny, lekko siarkowy zapach.
Substancja dobrze rozpuszcza się w wodzie, tworząc kwaśny roztwór. Jest słabo rozpuszczalna w alkoholu i praktycznie nierozpuszczalna w etanolu. Ma właściwości higroskopijne – pochłania wilgoć z otaczającego powietrza. Pozostawiona na powietrzu utlenia się stopniowo do siarczanu sodu.
Ważna cecha, o której warto wiedzieć: po podgrzaniu wodorosiarczyn sodu rozkłada się z wydzieleniem dwutlenku siarki (SO₂) – gazu drażniącego dla oczu, nosa, skóry i układu oddechowego. Kontakt z SO₂ może powodować podrażnienie dróg oddechowych, kaszel i duszności.
| Właściwość | Wartość |
|---|---|
| Wzór sumaryczny | NaHSO₃ |
| Masa molowa | 104,06 g/mol |
| Gęstość | 1,48 g/cm³ |
| Temperatura topnienia | 150 °C |
| Temperatura wrzenia | 315 °C |
| Rozpuszczalność w wodzie | 42 g/100 ml |
| Współczynnik załamania | 1,526 |
Dane identyfikacyjne
| Identyfikator | Wartość |
|---|---|
| Numer CAS | 7631-90-5 |
| PubChem | 656672 |
| ChEBI | CHEBI:26709 |
| ChEMBL | ChEMBL1689285 |
| ChemSpider | 571016 |
| ECHA InfoCard | 100.028.680 |
| Numer RTECS | VZ2000000 |
| UNII | TZX5469Z6I |
Gdzie stosuje się E222?
W przemyśle spożywczym wodorosiarczyn sodu pełni przede wszystkim funkcję konserwantu i środka przeciwutleniającego. Hamuje rozwój mikroorganizmów i spowalnia procesy utleniania, dzięki czemu wydłuża trwałość produktów i zachowuje ich barwę.
Najczęściej pojawia się w takich produktach jak soki owocowe i warzywne, przetwory owocowe, musztarda, wino, galaretki i suszone owoce. W winiarstwie ma dodatkowe zastosowanie – służy do dezynfekcji sprzętu i naczyń fermentacyjnych.
Poza branżą spożywczą E222 trafia do kilku innych sektorów. W przemyśle kosmetycznym stosuje się go w płynach do higieny intymnej, farbach do włosów i preparatach na kurzajki. W branży papierniczej i tekstylnej wykorzystywany jest jako środek bielący i redukujący. Ma też zastosowanie przemysłowe przy oczyszczaniu ścieków zawierających chrom.
Wpływ na zdrowie – co mówią badania?
Dopuszczalne dzienne spożycie wodorosiarczynu sodu zostało określone przez EFSA na poziomie do 0,7 mg/kg masy ciała. Po spożyciu substancja jest metabolizowana przez wątrobę i rozkładana do siarczanów, które następnie wydalane są z moczem.
Jednak dla części populacji E222 nie jest obojętny. U wrażliwych osób może wywoływać konkretne reakcje zdrowotne. Należą do nich:
- pokrzywka i podrażnienia skóry
- napady astmy i trudności z oddychaniem
- bóle głowy
- podrażnienie układu pokarmowego i mdłości
Największe ryzyko dotyczy astmatyków oraz osób z nietolerancją siarczynów. Ta ostatnia jest stosunkowo rzadka w ogólnej populacji, ale u osób chorujących na astmę może dotyczyć nawet kilku do kilkunastu procent przypadków. Wodorosiarczyn sodu negatywnie wpływa też na zawartość witamin w produktach – szczególnie witaminy B1, którą rozkłada.
Osoby z nietolerancją siarczynów lub astmą powinny szczególnie uważnie czytać etykiety produktów zawierających E222, E221, E223 i E224 – wszystkie te substancje należą do grupy siarczynów i mogą wywołać podobne reakcje.
Wpływ na środowisko
Wodorosiarczyn sodu ma charakter lekko kwaśny i przy dostaniu się do środowiska wodnego powoduje jego zakwaszenie. W wodach naturalnych obniża pH i prowadzi do deficytu tlenowego, co negatywnie wpływa na rozwój organizmów wodnych – zarówno ryb, jak i bezkręgowców.
Z tego powodu substancja ta nie powinna być odprowadzana bezpośrednio do wód powierzchniowych ani kanalizacji bez uprzedniej neutralizacji. W warunkach przemysłowych jej utylizacja podlega regulacjom dotyczącym substancji chemicznych wykazujących właściwości zakwaszające.
Rozkład wodorosiarczynu sodu pod wpływem ciepła lub w kontakcie z kwasami uwalnia dwutlenek siarki (SO₂) – gaz toksyczny w większych stężeniach, który drażni błony śluzowe i drogi oddechowe już przy krótkim narażeniu.
Uwaga! Powyższy artykuł nie zastępuje porady medycznej i powinien być traktowany wyłącznie w celach informacyjnych. W przypadku jakichkolwiek pytań czy też problemów zdrowotnych, skontaktuj się ze specjalistą.