Nowe unijne przepisy od 2027 roku
Od 10 lipca 2027 roku w całej Unii Europejskiej zacznie obowiązywać rozporządzenie AMLR, które zmieni zasady zakupu złota, kryptowalut i dóbr luksusowych. Płatność gotówką za kruszec powyżej 3 tysięcy euro będzie wymagała okazania dowodu tożsamości. Rynek kryptowalut obejmą jeszcze ostrzejsze limity, a we Frankfurcie nad Menem powstanie urząd nadzorujący egzekwowanie nowych przepisów.
- Klienci płacący gotówką za złoto powyżej 3 tysięcy euro będą musieli okazać dowód tożsamości, a sprzedawcy prowadzić szczegółową bazę danych transakcji.
- Próg identyfikacji dla kryptowalut wyniesie 1.000 euro, czyli trzykrotnie mniej niż przy złocie.
- Przy zakupie powyżej 10 tysięcy euro płatność będzie możliwa wyłącznie kartą lub przelewem, bez użycia gotówki.
- We Frankfurcie nad Menem powstanie specjalny urząd odpowiedzialny za egzekwowanie nowych progów identyfikacji klientów.
- Nowe przepisy mają ograniczać pranie brudnych pieniędzy, ale pojawiają się obawy, że niskie progi skłonią część kupujących do szukania nieformalnych kanałów zakupu.
Kto będzie musiał okazać dowód tożsamości
Rozporządzenie AMLR obejmie wszystkich klientów, którzy zdecydują się na zakup złota inwestycyjnego, biżuterii lub innych dóbr wysokiej wartości za gotówkę. W praktyce oznacza to, że przy transakcji przekraczającej równowartość 3 tysięcy euro sprzedawca będzie zobowiązany do weryfikacji tożsamości kupującego na podstawie dokumentu ze zdjęciem.
Co istotne, obowiązek ten nie dotyczy wyłącznie transakcji gotówkowych. Także płatności bezgotówkowe będą podlegały rejestracji, choć w nieco innej formie. Cały proces ma na celu stworzenie przejrzystego rejestru transakcji, który umożliwi organom nadzoru finansowego śledzenie przepływów dużych sum pieniędzy.
W przypadku kryptowalut próg identyfikacji będzie jeszcze niższy i wyniesie 1.000 euro. To znacząca różnica w porównaniu do złota, co pokazuje, jak dużą wagę unijny prawodawca przywiązuje do ograniczenia anonimowości w obrocie walutami cyfrowymi.
Nowe limity płatności gotówkowych
Kluczowa zmiana dotyczy górnego limitu płatności gotówkowych. Przy zakupie dóbr wysokiej wartości powyżej 10 tysięcy euro gotówka stanie się niedozwolona. Klient będzie mógł zapłacić wyłącznie kartą płatniczą lub przelewem bankowym. To radykalne ograniczenie, które ma bezpośrednio uderzyć w próby ukrycia pochodzenia środków.
Z drugiej strony, dla wielu legalnych inwestorów takie rozwiązanie może być uciążliwe. Osoby, które dotychczas preferowały gotówkę ze względu na wygodę lub przyzwyczajenie, będą musiały zmienić swoje nawyki. W niektórych przypadkach może to również wpłynąć na decyzje o mniejszych, częstszych zakupach, by nie przekraczać ustawowych progów.
Wprowadzenie nowych zasad ma też znaczenie praktyczne dla sprzedawców. Będą oni musieli nie tylko weryfikować tożsamość klientów, ale również prowadzić szczegółową dokumentację każdej transakcji objętej limitami. To dodatkowe obciążenie administracyjne, szczególnie dla mniejszych punktów skupu złota i lombardów.
Nowy urząd we Frankfurcie nad Menem
W związku z wejściem w życie rozporządzenia AMLR we Frankfurcie nad Menem powstanie specjalny urząd, który będzie odpowiedzialny za egzekwowanie nowych progów identyfikacji klientów. Jego zadaniem będzie nadzór nad przestrzeganiem przepisów w handlu złotem, kryptowalutami i dobrami luksusowymi.
Utworzenie centralnego organu nadzoru ma zapewnić jednolite stosowanie przepisów we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej. W praktyce oznacza to, że sprzedawcy i klienci w różnych krajach będą podlegać tym samym standardom kontroli, co ograniczy ryzyko omijania przepisów przez przenoszenie transakcji do państw o łagodniejszych regulacjach.
Wiele zależy od tego, jak skutecznie nowy urząd będzie egzekwował przepisy. Dotychczasowe doświadczenia z podobnymi regulacjami pokazują, że kluczowe znaczenie ma nie samo prawo, ale jego realne wdrażanie i kontrola. W przypadku rynku złota i kryptowalut szczególnie ważna będzie koordynacja działań między organami celno-skarbowymi a instytucjami finansowymi.
Czy niskie progi skłonią do szukania nieformalnych kanałów
Pojawia się pytanie, czy aż tak niskie progi identyfikacji nie skłonią części kupujących do szukania nieformalnych kanałów zakupu. W przeszłości podobne regulacje często prowadziły do rozwoju szarej strefy, w której transakcje odbywały się poza oficjalnym obiegiem. Ryzyko to dotyczy zwłaszcza kryptowalut, gdzie anonimowość odgrywa istotną rolę dla części użytkowników.
W przypadku złota sytuacja jest nieco inna, ponieważ kruszec fizyczny trudniej ukryć przed organami kontroli. Mimo to, także na tym rynku mogą pojawić się próby obchodzenia przepisów, na przykład przez dzielenie transakcji na mniejsze kwoty, które nie przekraczają progów identyfikacji.
Dlatego tak ważne będzie skuteczne egzekwowanie nowych zasad i monitorowanie rynku. Bez tego cała regulacja może przynieść skutek odwrotny do zamierzonego i zamiast ograniczyć pranie brudnych pieniędzy, popchnąć część obrotu poza oficjalny nadzór.