Po ośmiu latach obowiązywania ograniczeń pojawiła się propozycja, która może odwrócić dotychczasowy kierunek. Za powrotem niedziel handlowych opowiadają się tym razem nie sklepy ani organizacje przedsiębiorców, lecz działacze Związkowej Alternatywy. Chcą oni całkowitego zniesienia zakazu, ale w zamian żądają znacznie wyższych stawek za pracę w niedzielę.
- Związkowa Alternatywa postuluje całkowite zniesienie ograniczeń dotyczących handlu w każdą niedzielę.
- Obecne przepisy są zdaniem związku niespójne i pełne wyjątków, przez co zakaz stał się w praktyce fikcją.
- Propozycja zakłada, że minimalna godzinowa stawka za pracę w niedzielę wyniosłaby 78,50 złotych.
- Za ośmiogodzinną pracę w niedzielę pracownik otrzymywałby co najmniej 628 złotych.
- W sondażu SW Research za zniesieniem zakazu opowiedziało się 43,9 procent badanych, a przeciwko 41,3 procent.
Osiem lat zmian w przepisach
Ustawa ograniczająca handel w niedziele obowiązuje w Polsce od 2018 roku. Pierwotnie zakaz nie był aż tak restrykcyjny, bo od marca do grudnia 2018 roku sklepy mogły być otwarte w pierwszą i ostatnią niedzielę miesiąca. Już rok później zasady się zaostrzyły i handlowa pozostała wyłącznie ostatnia niedziela miesiąca.
Od 2020 roku liczbę niedziel handlowych ograniczono do siedmiu w ciągu roku. Otwarte były wówczas sklepy w ostatnią niedzielę stycznia, kwietnia, czerwca i sierpnia, a także w niedzielę przed Wielkanocą oraz w dwie niedziele poprzedzające Boże Narodzenie. W ubiegłym roku doszła dodatkowa niedziela handlowa na początku grudnia, przez co liczba dni z otwartymi sklepami nieznacznie wzrosła.
Związkowcy chcą znieść zakaz
Inicjatywa zniesienia ograniczeń nie pochodzi od przedstawicieli handlu. Związkowa Alternatywa ocenia, że obecne przepisy są tak niespójne i pełne wyjątków, że zakaz stał się w praktyce fikcją. W komunikacie związkowcy podkreślają, że rozwiązanie nie służy ani pracownikom, ani konsumentom.
Zamknięte są jedynie największe placówki, czyli segment handlu, gdzie Kodeks pracy jest łamany znacznie rzadziej niż w małych sklepach. Innymi słowy obecne przepisy faworyzują śmieciowe zatrudnienie i marną jakość produktów – podkreślają związkowcy.
Związek zwraca też uwagę, że w niedziele niehandlowe otwarte są głównie małe sklepy, w których warunki pracy bywają trudniejsze. To właśnie tam najczęściej dochodzi do naruszeń prawa pracy, a towary bywają droższe i gorszej jakości.
Praca w niedzielę ma być lepiej płatna
Propozycja Związkowej Alternatywy nie oznacza jednak prostego powrotu do stanu sprzed 2018 roku. Związkowcy chcą całkowitego zniesienia zakazu, ale domagają się jednocześnie, aby praca w niedzielę była wynagradzana według stawki 2,5 razy wyższej niż w dni powszednie.
Według wyliczeń związku minimalna płaca godzinowa za pracę w niedzielę wynosiłaby 78,50 złotych, co wynika z pomnożenia obowiązującej stawki 31,40 złotych przez 2,5. Ośmiogodzinny dzień pracy w niedzielę oznaczałby zarobek w wysokości 628 złotych.
Dzięki takiemu rozwiązaniu w niedziele pozostałyby otwarte tylko te sklepy, które byłyby gotowe godnie płacić – podkreślają związkowcy.
W praktyce takie rozwiązanie mogłoby ograniczyć sytuacje, w których pracodawcy otwierają placówki w niedziele, ale próbują przy tym maksymalnie obniżyć koszty pracy.
Zmiany miałyby objąć wszystkie branże
Związkowa Alternatywa chce, aby wyższe stawki za pracę w niedzielę obowiązywały nie tylko w handlu. Propozycja zakłada objęcie nowymi zasadami wszystkich branż, w których pracownicy wykonują obowiązki w ostatnim dniu tygodnia.
To oznaczałoby znacznie szerszą zmianę niż samo otwarcie sklepów. Istotnym elementem pomysłu jest powiązanie możliwości pracy w niedzielę z odpowiednio wysokim wynagrodzeniem, co miałoby zniechęcić pracodawców do nadużywania pracy w ten dzień.
Polacy podzieleni w sprawie niedziel handlowych
Pomysł powrotu do handlowych niedziel ma zarówno zwolenników, jak i przeciwników. Z sondażu przeprowadzonego w połowie czerwca przez SW Research dla „Wprost” wynika, że za zniesieniem zakazu opowiada się 43,9 procent badanych. Utrzymania obecnych ograniczeń chce 41,3 procent, a zdania nie ma 14,8 procent respondentów.
Różnica między obiema grupami jest niewielka. Po ośmiu latach obowiązywania ograniczeń kwestia niedzielnego handlu pozostaje w Polsce nierozstrzygnięta, a ewentualna zmiana przepisów będzie wymagała uwzględnienia głosów obu stron sporu.