Glikol dipropylenowy (DPG) to rozpuszczalnik i humektant o niskiej toksyczności, szeroko stosowany w kosmetykach i przemyśle. W artykule znajdziesz jego właściwości i zasady bezpieczeństwa.
Glikol dipropylenowy – właściwości
Glikol dipropylenowy to lepka, bezbarwna ciecz o wysokiej temperaturze wrzenia (ok. 230,5 °C). Nie ma silnego zapachu – większość producentów określa go jako prawie bezwonny, choć niektóre partie surowca mogą mieć delikatny, charakterystyczny zapach. Jest to nisko toksyczny związek organiczny o wzorze sumarycznym C6H14O3 i numerze CAS 25265-71-8.
W handlu DPG występuje jako mieszanina izomerów, głównie 4-oksa-2,6-heptanodiolu. To ma znaczenie przy interpretacji danych fizykochemicznych z kart charakterystyki, bo poszczególne izomery mogą nieznacznie różnić się właściwościami.
DPG wykazuje silne właściwości higroskopijne, czyli pochłania wilgoć z otoczenia. Za to zachowanie odpowiadają grupy hydroksylowe, które tworzą wiązania wodorowe z cząsteczkami wody. Dzięki temu DPG dobrze miesza się z wodą i etanolem.
Najważniejsze parametry fizykochemiczne przedstawia poniższa tabela.
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Numer CAS | 25265-71-8 |
| Wzór sumaryczny | C6H14O3 |
| Masa molowa | 134,173 g/mol |
| Gęstość (20 °C) | 1,0206 g/cm3 |
| Temperatura wrzenia | ok. 230,5 °C |
| Temperatura topnienia | ok. -40 °C |
| Temperatura zapłonu | ok. 121 °C (tygiel zamknięty) |
| Prężność par (20 °C) | poniżej 0,01 mm Hg |
W temperaturze około 310 °C DPG ulega samozapłonowi. Dokładna wartość zależy od metody pomiaru i czystości surowca, dlatego w kartach charakterystyki można spotkać nieco inny zakres.
Glikol dipropylenowy – zastosowanie
DPG zalicza się do grupy rozpuszczalników. Dzięki niskiej toksyczności pozostaje bardzo stabilny chemicznie w szerokim zakresie temperatur, co ułatwia magazynowanie. Najczęściej występuje w następujących zastosowaniach:
- rozpuszczalnik i plastyfikator w przemyśle tworzyw sztucznych
- półprodukt do syntezy polimerów, żywic poliestrowych i alkidowych
- inicjator polimeryzacji lub monomer
- składnik kosmetyków i produktów pielęgnacyjnych
- płyn do wytwarzania mgły w maszynach scenicznych
- składnik środków czyszczących i farb drukarskich
W kosmetykach DPG pełni kilka ról technologicznych jednocześnie. Jako humektant wiąże wodę, dzięki czemu produkty nawilżające dłużej utrzymują wilgoć na skórze. Obniża lepkość formulacji, ułatwia rozpuszczanie substancji zapachowych i aktywnych oraz maskuje niepożądane zapachy. Spotkasz go w szamponach, kremach, dezodorantach, perfumach i produktach do makijażu.
Niska prężność par sprawia, że DPG odparowuje wolniej niż etanol. To dlatego perfumy i odświeżacze z jego dodatkiem dłużej utrzymują zapach na skórze lub tkaninie. W płynach do mgły pomaga uzyskać gęsty, długo utrzymujący się efekt.
Glikol dipropylenowy wykorzystuje się też do produkcji różnych polimerów, żywic poliestrowych i alkidowych, a także do produkcji PVC. Bywa składnikiem farb drukarskich i środków czyszczących. Ceny DPG zmieniają się w zależności od dostawcy i aktualnej sytuacji rynkowej, dlatego nie podaję konkretnej stawki.
Glikol dipropylenowy – bezpieczeństwo dla człowieka
W typowych stężeniach kosmetycznych DPG jest dobrze tolerowany przez skórę i nie klasyfikuje się go jako substancji drażniącej, uczulającej ani rakotwórczej. Wyniki badań toksyczności ostrej wskazują na niską toksyczność doustną – wartość LD50 przekracza 5000 mg/kg masy ciała u szczurów. Mimo to czysty surowiec może wywołać lekkie podrażnienie oczu lub przesuszenie skóry, zwłaszcza przy długotrwałym kontakcie.
Przy pracy z większymi ilościami DPG w zakładzie lub laboratorium przydają się podstawowe środki ochrony. Oto kilka zasad:
- podczas przelewania i dozowania stosuj rękawice ochronne oraz okulary
- pracuj w pomieszczeniu z wentylacją, szczególnie przy tworzeniu mgły lub aerozolu
- przechowuj DPG w szczelnie zamkniętych pojemnikach, z dala od źródeł ciepła
Nie wdychaj gęstej mgły powstającej z płynów do maszyn dymnych. Wysokie stężenie aerozolu DPG może podrażniać drogi oddechowe. W razie kontaktu z oczami przemyj je dużą ilością wody.
Glikol dipropylenowy – wpływ na środowisko
DPG ulega łatwej biodegradacji. W standardowych testach OECD zwykle rozkłada się w ponad 70% w ciągu 28 dni, przez co nie kumuluje się w środowisku wodnym. Nie jest też klasyfikowany jako substancja niebezpieczna dla środowiska zgodnie z kryteriami CLP.
Nie oznacza to jednak, że można wylewać czysty DPG do kanalizacji lub wód gruntowych. Niekontrolowane uwolnienie każdej substancji chemicznej może zaburzyć lokalne warunki, dlatego odpady i pozostałości surowca należy przekazywać firmom zajmującym się odbiorem odpadów przemysłowych.
Sprawdź również: