Spór celny między Stanami Zjednoczonymi a Kanadą trwa już ponad półtora roku i wciąż nie widać jego końca. Waszyngton nałożył dodatkowe cła sięgające 50 procent na kanadyjskie towary warte około 20 miliardów dolarów, a Ottawa odpowiedziała symetrycznymi restrykcjami wobec produktów z USA. Skutki tej wymiany ciosów odczuwają zarówno kanadyjskie prowincje, jak i amerykańskie stany, choć nie w równym stopniu.
- Ontario i Quebec ponoszą największe koszty gospodarcze z powodu ceł na stal, aluminium i sektor motoryzacyjny, tracąc dziesiątki tysięcy miejsc pracy w przemyśle.
- Kanadyjskie cła odwetowe uderzają szczególnie mocno w amerykańskie stany wahadłowe, takie jak Ohio, Illinois i Pensylwania, co może mieć znaczenie w kontekście zbliżających się wyborów uzupełniających w USA.
- Średnia efektywna stawka celna USA wobec Kanady niemal się podwoiła, z 2,9 do 5,7 procent, zbliżając się do poziomu stosowanego wobec Wielkiej Brytanii.
- Kanadyjskie firmy zaczynają szukać nowych rynków zbytu poza Stanami Zjednoczonymi, a napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych do Kanady osiągnął w 2025 roku najwyższy poziom od 2007 roku.
- Po obu stronach granicy tarcia handlowe przełożyły się na utratę miejsc pracy i wzrost kosztów życia gospodarstw domowych.
Ontario i Quebec najbardziej poszkodowane
Nie wszystkie kanadyjskie prowincje odczuwają skutki wojny celnej jednakowo. Najmocniej ucierpiało Ontario, czyli najludniejsza prowincja Kanady z rozbudowanym sektorem przemysłowym. To właśnie tam kilka fabryk montujących samochody oraz produkujących części motoryzacyjne ogłosiło zwolnienia i ograniczenie produkcji. Od początku 2025 roku prowincja straciła szacunkowo dziesiątki tysięcy miejsc pracy w przemyśle.
Podobnie trudna sytuacja panuje w Quebecu, który jest znaczącym producentem stali, miedzi i aluminium. Jak wynika z danych opublikowanych w lipcu, eksport metali z tej prowincji spadł o 36 procent w okresie od lutego 2025 do lutego 2026 roku, a zatrudnienie w tym sektorze zmniejszyło się o 3,6 procent.
Royal Bank of Canada wskazuje, że to właśnie Ontario i Quebec najbardziej odczuwają skutki amerykańskich ceł sektorowych. Z kolei prowincje takie jak Nowa Fundlandia i Labrador, Nowy Brunszwik, Alberta, Saskatchewan oraz Wyspa Księcia Edwarda są najmniej narażone. Dodatkowe cła USA wprowadzone 22 sierpnia, obejmujące towary warte 20 miliardów dolarów, dotkną w jakimś stopniu wszystkie prowincje, choć Kolumbia Brytyjska, Quebec i Ontario odczują je najsilniej.
Które amerykańskie stany ucierpią najbardziej?
Gospodarka Stanów Zjednoczonych jest znacznie większa niż kanadyjska, dlatego skutki kanadyjskich ceł odwetowych nie będą tak dotkliwe w skali całego kraju. Mimo to niektóre stany odczują je wyraźniej niż inne. Od 8 września Kanada obejmuje cłami amerykańskie towary warte 28 miliardów dolarów kanadyjskich, w tym stal, meble, kosmetyki oraz papier toaletowy.
Według danych Statistics Canada najbardziej ucierpi Ohio, stan uznawany za wahadłowy w amerykańskiej polityce. Cłami zostanie objęte aż 3,2 miliarda dolarów kanadyjskich eksportu tego stanu, co stanowi 12 procent jego całkowitej sprzedaży za granicę. Kolejne miejsca zajmują Illinois i Pensylwania. W przypadku Ohio szczególnie dotkliwy będzie podatek na stal oraz pralki. Illinois, gdzie swoją siedzibę ma gigant sprzętu rolniczego John Deere, odczuje z kolei nowe cła na maszyny rolnicze i budowlane.
Derek Holt, ekonomista Scotiabank, zauważył, że kanadyjskie cła odwetowe wydają się bardzo świadomie ukierunkowane na stany wahadłowe, które mogą zadecydować o układzie sił w nadchodzących wyborach uzupełniających w Kongresie.
Stawki celne rosną szybciej niż u innych partnerów
Premier Mark Carney zapewniał Kanadyjczyków, że mimo głośnego sporu handlowego ich kraj wciąż korzysta z jednych z najniższych stawek celnych nakładanych przez USA w porównaniu z innymi państwami. Sytuacja zaczyna się jednak zmieniać. Po wprowadzeniu najnowszych 50-procentowych ceł na wybrane kanadyjskie towary, średnia efektywna stawka celna USA wobec Kanady jest już wyższa niż wobec Meksyku i zbliża się do poziomu stosowanego wobec Wielkiej Brytanii czy Wietnamu.
Warto wyjaśnić, że średnia efektywna stawka celna oznacza w praktyce przeciętną wysokość cła płaconego od całości importu, a nie tylko od pojedynczych, najbardziej nagłośnionych kategorii towarów. Dane Royal Bank of Canada pokazują, że w czerwcu wynosiła ona dla Kanady zaledwie 2,9 procent, co było najniższym poziomem wśród głównych partnerów handlowych USA. Obecnie stawka ta wzrosła niemal dwukrotnie, do 5,7 procent.
| Kraj lub region | Średnia efektywna stawka celna USA |
|---|---|
| Kanada (czerwiec) | 2,9% |
| Kanada (obecnie) | 5,7% |
| Wielka Brytania | 6,2% |
| Chiny | ok. 20,5% |
Kanadyjski eksport szuka nowych kierunków
Kanada z racji sąsiedztwa z największą gospodarką świata od dekad jest silnie uzależniona od handlu z USA. Bliskość geograficzna oraz umowy o wolnym handlu obowiązujące od lat 80. sprawiły, że oba kraje zbudowały jedną z najgłębiej zintegrowanych relacji gospodarczych na świecie. Stany Zjednoczone kupują ponad 70 procent kanadyjskiego eksportu i pozostają jednym z głównych partnerów handlowych Kanady, obok Meksyku i Chin.
Wojna celna zaczyna jednak skłaniać kanadyjskie firmy do szukania klientów gdzie indziej. Premier Carney zadeklarował, że w ciągu najbliższej dekady chce podwoić wartość kanadyjskiego eksportu poza rynek amerykański. Dane Banku Kanady wskazują, że od powrotu Donalda Trumpa do Białego Domu w styczniu 2025 roku kanadyjskie przedsiębiorstwa faktycznie sprzedają coraz więcej do krajów innych niż USA.
Część firm już teraz odnajduje się w nowej rzeczywistości. Matteo Sgaramella, właściciel torontońskiej marki odzieży męskiej Outclass, przyznał w rozmowie z BBC, że zamiast na pokazy w Nowym Jorku zaczął jeździć na targi mody do Paryża, dzięki czemu dotarł do nowych klientów w Europie.
Przyjęcie było naprawdę świetne – powiedział Sgaramella, dodając, że niektóre europejskie sklepy z entuzjazmem wspierają kanadyjskie produkty właśnie z powodu trwającej wojny handlowej z USA. Jesteśmy postrzegani jako kraj, który w pewnym sensie stawia opór Amerykanom – zaznaczył.
Nie wszystkim firmom udaje się jednak tak łatwo zmienić kierunek sprzedaży. Dotyczy to zwłaszcza sektorów przemysłowych w Ontario, głęboko powiązanych z rynkiem amerykańskim. Raport Kanadyjskiej Izby Handlowej wskazuje na trzy regiony szczególnie narażone na skutki tej sytuacji.
- Oshawa – miasto silnie związane z przemysłem motoryzacyjnym, uzależnione od zamówień z USA.
- London – ośrodek przemysłowy, w którym wzrost eksportu poza rynek amerykański okazał się zbyt słaby, by zrównoważyć spadki.
- Kitchener-Cambridge-Waterloo – region borykający się z ograniczoną dywersyfikacją handlu zagranicznego.
Jak zaznaczono w raporcie, te miasta pozostają mocno związane z rynkiem amerykańskim, podczas gdy wzrost eksportu poza USA jest zbyt ograniczony, by zrekompensować ogólne osłabienie aktywności handlowej i lokalnych warunków gospodarczych.
Mimo tych trudności bezpośrednie inwestycje zagraniczne w Kanadzie osiągnęły w 2025 roku poziom 96,8 miliarda dolarów kanadyjskich, co jest najwyższym wynikiem od 2007 roku. Co więcej, w drugim kwartale 2026 roku kanadyjska gospodarka odnotowała mocne odbicie, z PKB rosnącym o 3,3 procent dzięki wzrostowi eksportu i inwestycji krajowych. Te dane, przynajmniej na razie, oddaliły obawy o recesję.
Rząd Carneya liczy na przyciągnięcie kolejnych inwestorów. We wrześniu w Toronto odbędzie się pierwszy w historii Canada Investment Summit, dwudniowe wydarzenie, które ma zgromadzić najważniejszych inwestorów, prezesów firm i liderów biznesu.
Mniej etatów i mniej pieniędzy w portfelach
Po obu stronach granicy cła odbijają się na rynku pracy oraz dochodach mieszkańców. Z analizy zamówionej przez Canadian American Business Council wynika, że w przypadku upadku umowy USMCA, czyli obowiązującego porozumienia handlowego między USA, Kanadą i Meksykiem, można spodziewać się utraty dziesiątek tysięcy miejsc pracy, przede wszystkim w branżach produkcyjnych bezpośrednio dotkniętych cłami i silnie uzależnionych od rynku amerykańskiego.
Dane Banku Kanady pokazują, że od stycznia 2025 do stycznia 2026 roku kraj stracił już około 55 000 miejsc pracy w przemyśle. Nie wszystko wygląda jednak źle, ponieważ zatrudnienie systematycznie rośnie w sektorach mniej narażonych na amerykańskie cła. Istnieje jednak ryzyko dalszych zwolnień w związku z niedawno wprowadzonymi 50-procentowymi cłami administracji Trumpa. Ekonomista Trevor Tombe z Calgary szacuje, że jeśli te cła się utrzymają, Kanada może stracić łącznie 90 000 miejsc pracy.
Po drugiej stronie granicy niezależny think tank Center for American Progress ocenia, że wprowadzone rok temu cła nazwane przez Trumpa Liberation Day, obejmujące dziesiątki krajów partnerskich USA, również przyczyniły się do utraty dziesiątek tysięcy stanowisk w przemyśle, transporcie i magazynowaniu.
Nawet osoby, które nie straciły pracy, odczuwają skutki podwyżek cen na co dzień. Amerykańska organizacja Tax Foundation szacuje, że przeciętne gospodarstwo domowe w USA może w tym roku zapłacić średnio 840 dolarów więcej z powodu ceł nałożonych przez Trumpa na wiele krajów, w tym na Kanadę.
Warto jednak zauważyć, że kanadyjskie cła odwetowe są znacznie bardziej precyzyjnie ukierunkowane i mają ograniczyć wpływ na kieszenie zwykłych konsumentów. Ekonomiści zwracają jednak uwagę, że firmy prawdopodobnie zapłacą więcej za produkcję towarów, ponieważ znaczna część nowych podatków obejmie surowce przemysłowe sprowadzane z USA.