Rząd Friedricha Merza zakończył prace nad nowelizacją niemieckiej ustawy grzewczej, wycofując się z wcześniejszego nakazu opierania nowych instalacji w 65 procentach na odnawialnych źródłach energii. Kotły gazowe i olejowe wracają do łask, choć pod warunkiem stosowania domieszek biopaliw. Zmiana ma złagodzić społeczny opór wobec niemieckiej transformacji ogrzewnictwa, ale eksperci ostrzegają, że w dłuższej perspektywie problem może jedynie zostać odsunięty w czasie.
- Bundestag i Bundesrat przyjęły 10 lipca nowelizację ustawy o termomodernizacji, która częściowo odwraca przepisy z 2023 roku.
- Zniesiono generalny wymóg pokrycia 65 procent zapotrzebowania nowej instalacji grzewczej energią odnawialną.
- Kotły na gaz i olej będą mogły funkcjonować także po 2045 roku, pod warunkiem spalania paliw z domieszką biometanu, biopaliw lub niskoemisyjnego wodoru.
- Od 2028 roku dostawcy paliw zaczną wprowadzać obowiązkowe domieszki, których udział ma rosnąć aż do 60 procent w 2040 roku.
- Analitycy OSW ostrzegają, że rozwiązanie może w przyszłości nasilić napięcia społeczne związane z kosztami ogrzewania.
Koniec sztywnej reguły 65 procent
Decyzja niemieckiego rządu oznacza wyraźny odwrót od podejścia forsowanego przez poprzednią koalicję. W 2023 roku Berlin postawił sprawę jasno – każda nowo montowana instalacja grzewcza musiała opierać się w co najmniej 65 procentach na odnawialnych źródłach energii. Przepisy weszły w życie 1 stycznia 2024 roku i w praktyce eliminowały możliwość instalowania nowych pieców spalających wyłącznie gaz czy olej.
Nowelizacja z lipca tego roku znosi tę regułę w dotychczasowym kształcie. Rząd Friedricha Merza postawił na inne podejście do tematu, które w mniejszym stopniu narzuca obywatelom rodzaj kupowanego urządzenia, a bardziej skupia się na tym, jaki surowiec będzie w nim spalany.
Piece na gaz wracają, ale z zastrzeżeniem
Co istotne, ustawodawca wycofał się także z planowanego zakazu użytkowania urządzeń grzewczych na paliwa kopalne po 2045 roku. W praktyce oznacza to, że montaż i eksploatacja kotłów gazowych oraz olejowych pozostanie możliwa znacznie dłużej, niż wcześniej zakładano.
Warunek jest jednak konkretny. Paliwo trafiające do takich instalacji będzie musiało zawierać domieszkę mniej emisyjnych zamienników, czyli biometanu, oleju pochodzenia biogenicznego lub niskoemisyjnego wodoru. To rozwiązanie ma dotyczyć nie tylko nowych, ale pośrednio także już istniejących instalacji grzewczych w niemieckich domach.
Jak rosnąć będzie udział biopaliw?
Obowiązek stosowania domieszek nie pojawi się z dnia na dzień. Zgodnie z nowymi przepisami dostawcy paliw zaczną wprowadzać mniej emisyjne komponenty od 2028 roku, a próg startowy wyniesie zaledwie 1 procent. W kolejnych latach wymogi będą jednak systematycznie rosnąć.
- Od 2029 roku minimalny udział biometanu, bio-LPG lub wodoru musi wynosić co najmniej 10 procent.
- Od 2035 roku wskaźnik ten wzrośnie do 30 procent.
- Od 2040 roku osiągnie docelowy poziom 60 procent.
W praktyce oznacza to, że odpowiedzialność za stopniowe odchodzenie od paliw kopalnych zostanie w dużej mierze przeniesiona na dostawców paliw, ale koszty tej zmiany i tak w końcu odczują konsumenci.
Czy zmiana rozwiąże problem, czy go odsunie?
Nowe przepisy mają przede wszystkim jeden cel – złagodzić społeczny sprzeciw wobec Wärmewende, czyli niemieckiej transformacji ogrzewnictwa, która od miesięcy budziła kontrowersje wśród obywateli. Z drugiej strony eksperci zwracają uwagę, że takie podejście może okazać się tylko chwilowym rozwiązaniem.
Biopaliwa i inne zamienniki gazu czy oleju wciąż pozostają droższe od tradycyjnych paliw kopalnych, a ich dostępność na rynku nie jest pewna. W połączeniu z nadchodzącym systemem ETS 2, który obejmie dodatkową opłatą emisyjną paliwa wykorzystywane w transporcie i ogrzewnictwie, może to oznaczać, że problem wysokich kosztów ogrzewania w Niemczech wcale nie zniknie, a jedynie zostanie przesunięty w czasie.
W dłuższej perspektywie natomiast wręcz dodatkowo zaostrza ryzyka wzrostu napięć społecznych na tle dekarbonizacji ogrzewnictwa oraz ich potencjalnych konsekwencji politycznych – ocenia Ośrodek Studiów Wschodnich w najnowszym komentarzu dotyczącym skutków tych zmian.
Warto przy tym zaznaczyć, że wzrost kosztów związanych z ETS 2 wydaje się w Niemczech nieunikniony niezależnie od tego, jak ostatecznie ukształtują się przepisy dotyczące pieców. Instytut Gospodarki Niemieckiej szacuje, że przy obecnych regulacjach rachunki za ogrzewanie mogą się podwoić do 2040 roku. To pokazuje, że nowelizacja ustawy grzewczej, choć zmniejsza napięcie w krótkim terminie, niekoniecznie rozwiązuje najważniejszy dla obywateli problem, czyli rosnące koszty utrzymania domów.