Lot na Księżyc statkiem kosmicznym trwa od kilku godzin (misje bezzałogowe) do kilku dni (misje załogowe). Apollo 11 dotarł tam w 3 dni, 3 godziny i 49 minut, a misja Artemis II w 2026 roku pokonała dystans ponad 1 100 000 km w ciągu 10 dni, bijąc rekord odległości od Ziemi.
Księżyc widzimy niemal każdej nocy, a mimo to rzadko zdajemy sobie sprawę z tego, jak daleko naprawdę się znajduje i ile czasu zajmuje dotarcie do niego. Temat ten wrócił do głównego nurtu rozmów o kosmosie za sprawą misji Artemis – w 2026 roku ludzie po raz pierwszy od ponad pół wieku faktycznie lecą w okolice Księżyca i planują na nim wylądować.
Jak daleko jest Księżyc od Ziemi?
Podawana najczęściej odległość Księżyca od Ziemi to 384 403 km. To jednak wartość uśredniona – Księżyc porusza się po orbicie eliptycznej, więc rzeczywista odległość zmienia się w czasie. W apogeum (najdalszy punkt orbity) może wynosić nawet ponad 406 000 km, w perygeum (najbliższy punkt) spada do około 356 000 km.
Rekordową odległość od Ziemi osiągniętą przez ludzi ustanowiła misja Artemis II, która w kwietniu 2026 roku oddaliła się od Ziemi na 406 773 km – więcej niż Apollo 13, który przez dekady dzierżył ten rekord z wynikiem 400 171 km.
Dla zobrazowania skali: w przestrzeni między Ziemią a Księżycem zmieściłyby się wszystkie planety Układu Słonecznego ustawione jedna za drugą.
Ile trwa lot na Księżyc?
Odpowiedź zależy od tego, czym i jak się leci. Misje załogowe i bezzałogowe mocno się tu różnią.
Punktem odniesienia dla lotów załogowych przez dziesięciolecia był Apollo 11 – statek dotarł na Księżyc w 3 dni, 3 godziny i 49 minut, poruszając się ze średnią prędkością około 7700 km/h. Zalicza się to do najkrótszych lotów załogowych w historii.
W kwietniu 2026 roku zakończyła się misja Artemis II – pierwszy od 53 lat załogowy lot w okolice Księżyca. Czteroosobowa załoga przez cztery dni podróżowała do Księżyca, okrążyła go i przemierzyła 7 400 km w pobliżu jego powierzchni. Cała misja trwała 10 dni i pokonała łącznie ponad 1 118 000 km. Misja zakończyła się wodowaniem 11 kwietnia 2026 roku.
Artemis II ustanowiła rekord odległości od Ziemi osiągniętej przez człowieka – 406 773 km, bijąc wynik Apollo 13 sprzed ponad pół wieku.
Rekord wśród misji bezzałogowych należy do sondy New Horizons. Lecąc z prędkością do 84 000 km/h, minęła Księżyc w zaledwie 8 godzin i 35 minut. Prędkość, z jaką opuściła Ziemię, wynosiła 58 500 km/h (16,26 km/s).
| Misja | Czas lotu | Prędkość |
|---|---|---|
| New Horizons (sonda) | 8 godz. 35 min | do 84 000 km/h |
| Apollo 11 (załogowy) | 3 dni 3 godz. 49 min | ~7700 km/h |
| Artemis II (załogowy) | 10 dni (cała misja) | ~39 000 km/h (maks.) |
Ile by trwała podróż samochodem?
Czysto hipotetycznie – gdyby jechać samochodem ze stałą prędkością autostradową 140 km/h, dotarcie do Księżyca zajęłoby około 2746 godzin, czyli nieco ponad 114 dni – prawie 4 miesiące bez przerwy.
Koszt paliwa też robi wrażenie. Przy średnim spalaniu oleju napędowego na poziomie 6 l/100 km, zużycie wyniosłoby ponad 23 000 litrów. Przy 60-litrowym baku oznaczałoby to około 384 tankowań do pełna.
Planowane misje na Księżyc w 2026 roku
Rok 2026 to wyjątkowo intensywny okres w eksploracji Księżyca. Poza udaną misją Artemis II, zaplanowane są kolejne loty – zarówno załogowe, jak i bezzałogowe.
Największym wydarzeniem ma być misja Artemis III. NASA ogłosiła, że lądowanie astronautów na Księżycu planowane jest na wrzesień 2026 roku. Będzie to pierwsze lądowanie na Księżycu od 1972 roku (misja Apollo 17) i historyczny krok – na powierzchni wyląduje pierwsza kobieta i pierwsza czarnoskóra osoba w historii.
Równolegle trwają przygotowania do czterech misji bezzałogowych:
- Blue Ghost M2 (Firefly Aerospace) – lądownik komercyjny badający rejon wcześniej nieeksplorowany
- IM-3 (Intuitive Machines) – trzecia misja w ramach programu CLPS
- Griffin Mission One (Astrobotic Technology) – duży lądownik z łazikiem NASA
- Chang’e 7 (CNSA) – chińska misja skupiona na biegunie południowym Księżyca
Chiny pracują również nad rakietą Long March 10, która ma umożliwić załogowe loty na Księżyc i wpisuje się w chiński program lądowania przed 2030 rokiem.
Jak duży jest Księżyc?
Księżyc bywa niedoceniany w wyobraźni – wydaje się małym jasnym kółkiem na niebie, a w rzeczywistości to ogromne ciało niebieskie. Jego średnica równikowa wynosi 3476,2 km, objętość to 2,197×1010 km³, a masa – 7,347×1022 kg, czyli 0,0123 masy Ziemi.
Grawitacja na Księżycu to zaledwie 1,622 m/s² – 0,1654 wartości ziemskiej. Oznacza to, że człowiek ważący na Ziemi 80 kg, na Księżycu waży nieco ponad 13 kg. Księżyc obraca się wokół własnej osi z prędkością równikową 16 655 km/h, a jego obrót jest zsynchronizowany z ruchem orbitalnym wokół Ziemi – dlatego zawsze widzimy tę samą jego stronę.
Ciekawostki z misji Apollo 11 i Artemis
Historia lotów na Księżyc obfituje w szczegóły, które trudno znaleźć w podręcznikach. Kilka z nich warto znać:
- Neil Armstrong i Buzz Aldrin spędzili 19 z 21,5 godziny pobytu na Księżycu wewnątrz kapsuły lądownika Orzeł, a nie na powierzchni
- Pierwszy krok Armstronga był w rzeczywistości dużym skokiem – ostatni stopień drabiny znajdował się metr nad gruntem
- W Apollo 11 nie było toalety. Astronauci korzystali ze specjalnych pieluch podczas pobytu na powierzchni
- Ślady butów astronautów na powierzchni Księżyca istnieją do dziś i zostały sfotografowane z orbity – brak wiatru i atmosfery oznacza, że nie mają jak zniknąć
- Artemis III będzie pierwszym lądowaniem z udziałem kobiety i pierwszej czarnoskórej osoby w historii eksploracji Księżyca
Ślady pozostawione przez astronautów Apollo 11 w 1969 roku nadal są widoczne na powierzchni Księżyca – atmosfera i wiatr nie mają tam jak ich zetrzeć.
Źródła: naukawpolsce.pl, PolsatNews, Onet, Astronet, TVP.info