Od 1 stycznia 2026 roku Kraków stanie się pierwszym miastem w Polsce, które na tak dużą skalę wprowadzi Strefę Czystego Transportu (SCT). To rozwiązanie ma jeden główny cel: poprawę jakości powietrza i komfortu życia mieszkańców, poprzez ograniczenie ruchu najbardziej emisyjnych pojazdów. Choć temat budzi emocje, miasto krok po kroku przygotowuje system, który ma być możliwie prosty i dostępny dla wszystkich.
Czym jest Strefa Czystego Transportu?
Strefa Czystego Transportu to wyznaczony obszar miasta, do którego mogą wjeżdżać tylko pojazdy spełniające określone normy emisji spalin. W Krakowie obejmie ona mniej więcej teren wewnątrz IV obwodnicy, czyli około połowę miasta. Ograniczenia nie mają na celu karania kierowców, lecz stopniowe zachęcanie do korzystania z nowszych, mniej szkodliwych dla środowiska środków transportu.
Jakie samochody będą mogły wjechać do SCT?
Zgodnie z przyjętą uchwałą:
-
samochody benzynowe muszą spełniać normę Euro 4 lub być wyprodukowane od 2005 roku,
-
samochody z silnikiem Diesla muszą spełniać normę Euro 6 lub pochodzić od 2014 roku (dla ciężarowych – od 2012 r.).
Pojazdy elektryczne, wodorowe oraz napędzane gazem ziemnym również są uprawnione do wjazdu. Co ważne, auta na polskich rejestracjach, które spełniają te wymogi, nie wymagają żadnych formalności – system rozpozna je automatycznie.
Zwolnienia dla mieszkańców
Jednym z kluczowych elementów krakowskiej SCT są szerokie zwolnienia dla mieszkańców miasta. Osoby mieszkające w Krakowie, które kupiły samochód przed wejściem w życie uchwały (czerwiec 2024 r.), będą mogły korzystać z niego bezterminowo, niezależnie od norm emisji. Warunkiem jest jedynie wcześniejsza rejestracja pojazdu w systemie SCT.
Dodatkowe zwolnienia obejmują m.in.:
-
osoby z niepełnosprawnościami,
-
pojazdy dowożące pacjentów do placówek medycznych,
-
pojazdy specjalne i zabytkowe.
Opłaty i kary
Dla pojazdów niespełniających norm, które nie należą do mieszkańców Krakowa, przewidziano okres przejściowy do 2028 roku. W tym czasie możliwy będzie wjazd po uiszczeniu opłaty:
-
2,50 zł za godzinę,
-
5 zł za dobę w 2026 r.,
-
15 zł za dobę w 2027 r.,
-
abonament miesięczny: od 100 do 500 zł (w zależności od roku).
Od 2029 roku wjazd takich pojazdów do strefy ma być całkowicie niemożliwy. Za nieuprawniony wjazd grozi mandat do 500 zł.
Nowoczesna kontrola i pomoc dla mieszkańców
Miasto wdraża nowoczesny system informatyczny, który automatycznie weryfikuje uprawnienia pojazdów. Już od 8 grudnia mieszkańcy mogą sprawdzić swój samochód online lub w aplikacji mKraków. Od 15 grudnia uruchomiono także stacjonarne punkty obsługi mieszkańców w różnych częściach miasta – w urzędach, galeriach handlowych czy przy parkingach P&R. To tam można uzyskać pomoc, potwierdzić dokumenty lub zgłosić pojazd do systemu.
Dla osób mniej obeznanych z technologią, szczególnie seniorów, przygotowano również „strefomaty”, czyli urządzenia działające podobnie jak parkomaty, umożliwiające wniesienie opłaty na miejscu.
Dlaczego to takie ważne?
Kraków od lat zmaga się z problemem zanieczyszczenia powietrza. Po sukcesach w walce z piecami węglowymi, miasto podejmuje kolejny krok – ograniczenie emisji komunikacyjnej. Choć wdrożenie SCT jest dużym wyzwaniem organizacyjnym i prawnym, władze podkreślają, że to inwestycja w zdrowie mieszkańców i przyszłość miasta.
Strefa Czystego Transportu nie ma być nagłą rewolucją, lecz stopniowym procesem zmian. Dzięki okresom przejściowym, zwolnieniom i rozbudowanemu systemowi wsparcia, Kraków chce pokazać, że nawet trudne reformy można wprowadzać w sposób przemyślany i możliwie przyjazny dla mieszkańców.
~Źródło – radiokrakow.pl, krakow.pl