Francja wycofuje się z pomysłu wprowadzenia ogólnokrajowego, obowiązkowego systemu kaucyjnego za plastikowe butelki. Zamiast jednolitych przepisów dla całego kraju, decyzję o wdrożeniu takiego rozwiązania będą mogły podejmować samodzielnie władze miast i gmin. To efekt trzymiesięcznych konsultacji z samorządami, producentami opakowań oraz branżą recyklingową.
- Francuski rząd zrezygnował z obowiązkowej kaucji na rzecz systemów dobrowolnych, tworzonych na poziomie lokalnym.
- Decyzja zapadła po trzech miesiącach rozmów z samorządami, producentami butelek i firmami recyklingowymi.
- Unia Europejska wymaga, aby do 2030 roku 10 proc. napojów było sprzedawanych w opakowaniach wielokrotnego użytku.
- Obowiązkowe systemy kaucyjne funkcjonują już m.in. w Polsce, Niemczech, Holandii, Danii i Portugalii.
- Francuskie samorządy obawiały się wzrostu kosztów oraz zakłócenia istniejącej infrastruktury odpadowej.
Co zdecydowało o zmianie planów?
Pomysł ogólnokrajowej kaucji za butelki plastikowe od dawna budził we Francji spore emocje. Ostatecznie rząd postanowił nie narzucać jednego rozwiązania wszystkim regionom, tylko oddać decyzję w ręce lokalnych władz. W praktyce oznacza to, że jedne miasta mogą wprowadzić system zwrotu opakowań, a inne pozostaną przy dotychczasowych zasadach segregacji odpadów.
Taka decyzja to pokłosie trzymiesięcznych rozmów, w których udział wzięli przedstawiciele samorządów, producenci opakowań oraz firmy zajmujące się recyklingiem. Z rozmów tych wyłonił się dość jednoznaczny obraz – wiele stron uznało, że odrębny, obowiązkowy system kaucyjny mógłby bardziej zaszkodzić niż pomóc.
Obawy samorządów o koszty i infrastrukturę
Władze lokalne we Francji podkreślały, że wprowadzenie nowego systemu kaucyjnego wiązałoby się z poważnym ryzykiem organizacyjnym. Istniejąca infrastruktura odbioru odpadów komunalnych i recyklingu działa od lat i, jak argumentowano, dodatkowy, równoległy mechanizm mógłby ją jedynie skomplikować.
Co istotne, krytycy zwracali uwagę, że budowa punktów zbiórki oraz obsługa administracyjna kaucji generowałyby wymierne koszty dla gmin. Zdaniem przeciwników takiego rozwiązania, wydatki te nie musiałyby przełożyć się na realną poprawę wskaźników recyklingu w porównaniu z obecnym modelem.
Obywatele już płacą lokalne podatki za wywóz odpadów, przez co system kaucyjny mógłby być postrzegany jako dodatkowe obciążenie finansowe.
Ten argument pojawiał się w dyskusji szczególnie często. W wielu przypadkach mieszkańcy mogliby odebrać nowy system jako swego rodzaju podwójne opłacanie tej samej usługi, raz poprzez podatek lokalny, a drugi raz poprzez kaucję doliczaną do ceny napoju.
Jak wygląda sytuacja w innych krajach Unii Europejskiej?
Francja, decydując się na model dobrowolny, wyłamuje się z trendu, który od kilku lat widoczny jest w innych częściach Europy. Obowiązkowe systemy kaucyjne dla butelek plastikowych funkcjonują już w wielu państwach członkowskich, w tym w Polsce, Niemczech, Holandii, Danii, Szwecji, Finlandii, Litwie oraz Portugalii.
| Kraj | System kaucyjny | Status |
|---|---|---|
| Polska | Obowiązkowy | Wdrożony |
| Niemcy | Obowiązkowy | Wdrożony |
| Francja | Dobrowolny (lokalny) | W trakcie ustalania |
Warto jednak zaznaczyć, że unijne przepisy nie narzucają wprost jednego modelu kaucyjnego, tylko wyznaczają cele środowiskowe, które państwa członkowskie muszą osiągnąć. Zgodnie z regulacjami, od 2030 roku zakazane mają być opakowania jednorazowe z plastiku dla większości świeżych owoców i warzyw sprzedawanych w partiach poniżej 1,5 kg. Do tego samego roku co najmniej 10 proc. napojów powinno trafiać do sprzedaży w opakowaniach wielokrotnego użytku.
Co dalej z francuskim rynkiem opakowań?
Decyzja o pozostawieniu wyboru samorządom oznacza, że we Francji może powstać mozaika różnych rozwiązań, w zależności od regionu i lokalnych priorytetów. Jedne gminy zdecydują się prawdopodobnie na testowanie systemów zwrotu butelek, inne postawią na rozwój istniejącej segregacji odpadów.
W praktyce to samorządy będą musiały teraz ocenić, czy dobrowolny system kaucyjny ma sens ekonomiczny i organizacyjny na ich terenie. Producenci opakowań oraz firmy recyklingowe, które brały udział w konsultacjach, zyskują tym samym czas na dostosowanie się do zróżnicowanych wymagań, zamiast jednego, odgórnie narzuconego modelu obowiązującego w całym kraju.