Rada Ministrów przyjęła projekt budżetu na 2027 rok, a jego najważniejszym punktem jest deficyt sięgający 282,6 mld zł, czyli najwyższy poziom w historii. W ujęciu unijnym deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych ma wynieść aż 7,1 proc. PKB, głównie za sprawą rozliczeń zakupów wojskowych. Dokument pokazuje, jak niewiele przestrzeni zostaje na inwestycje rozwojowe, gdy większość środków pochłaniają wydatki sztywne i obsługa długu.
- Deficyt budżetu państwa na 2027 rok zaplanowano na 282,6 mld zł, czyli o blisko 11 mld zł więcej niż zakładano rok wcześniej.
- Koszty obsługi zadłużenia mają wzrosnąć do 107 mld zł, co oznacza skok o 17 mld zł w porównaniu z bieżącym rokiem.
- Deficyt sektora general government na poziomie 7,1 proc. PKB w dużej mierze wynika z księgowania dostaw sprzętu wojskowego w momencie ich odbioru.
- Rząd prognozuje wzrost PKB na poziomie 3,0 proc., inflację średnioroczną 2,8 proc. oraz stopę bezrobocia rzędu 6,0 proc.
- Na ochronę zdrowia trafi 274 mld zł, a programy społeczne, w tym „800+” i 14. emerytura, pochłoną łącznie dziesiątki miliardów złotych.
Skąd ten rekordowy deficyt budżetowy w 2027 roku?
Wyliczenia rządowe wyglądają dość prosto na pierwszy rzut oka, choć konsekwencje są poważne. Planowane dochody budżetu państwa mają wynieść 695 mld zł, natomiast wydatki wzrosną aż do 977,6 mld zł. Różnica między tymi wartościami to właśnie ów rekordowy deficyt, o którym mowa od kilku dni w mediach ekonomicznych.
Co istotne, przyczyną tak dużej luki nie są wyłącznie transfery socjalne, choć te wciąż stanowią spory ciężar dla finansów publicznych. Równie mocno na wynik wpływają rosnące koszty obsługi długu publicznego. W przyszłym roku na ten cel trzeba będzie przeznaczyć aż 107 mld zł, czyli o 17 mld zł więcej niż w roku bieżącym. W praktyce oznacza to, że państwo z każdym rokiem oddaje coraz większą część budżetu wyłącznie na spłatę odsetek od zaciągniętych wcześniej zobowiązań.
Przy tak napiętej konstrukcji budżetu, gdzie znaczną część wydatków stanowią pozycje sztywne, trudno o elastyczność inwestycyjną. Z punktu widzenia długoterminowego rozwoju gospodarki większe środki powinny trafiać na nowe technologie oraz transformację energetyczną. Tymczasem struktura wydatków na 2027 rok pokazuje zupełnie inne priorytety.
Dlaczego wydatki zbrojeniowe tak mocno winduje deficyt unijny?
Wskaźnik deficytu sektora general government, wynoszący 7,1 proc. PKB, w dużej mierze wynika z historycznych zamówień na sprzęt wojskowy. Warto wyjaśnić, że zgodnie z metodologią unijną dostawy uzbrojenia księguje się memoriałowo, a więc w momencie ich fizycznego odbioru, a nie wtedy, gdy podpisywano umowę czy realizowano płatność.
W praktyce oznacza to, że jeśli w danym roku trafia do Polski duża partia zamówionego wcześniej sprzętu, cała jej wartość księgowa trafia do statystyk deficytu w tym właśnie okresie. Zbieg kilku takich dostaw w 2027 roku sprawia, że wskaźniki zadłużenia gwałtownie rosną, mimo że decyzje finansowe zapadły znacznie wcześniej.
Kumulacja memoriałowo księgowanych dostaw sprzętu wojskowego to główny powód, dla którego deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych sięga aż 7,1 proc. PKB.
Jak wygląda prognoza dla PKB, inflacji i bezrobocia?
Mimo rekordowego poziomu deficytu, rząd nie przewiduje załamania podstawowych wskaźników makroekonomicznych. Wzrost PKB w 2027 roku ma wynieść 3,0 proc., co oznacza pewne wyhamowanie względem szacowanego wyniku za 2026 rok, kiedy dynamika miała sięgnąć 3,6 proc. Innymi słowy, gospodarka wciąż ma rosnąć, choć nieco wolniej niż rok wcześniej.
Dla przeciętnego gospodarstwa domowego równie ważne będą dane dotyczące cen i rynku pracy. Średnioroczna inflacja ma utrzymać się na poziomie 2,8 proc., czyli w granicach uznawanych za względnie stabilne. Z kolei stopa bezrobocia rejestrowanego na koniec 2027 roku ma wynieść 6,0 proc.
Warto dodać, że przeciętne miesięczne wynagrodzenie w gospodarce narodowej, według szacunków rządowych, ma przekroczyć próg 10 033 zł brutto. To sygnał, że mimo napiętego budżetu władze liczą na utrzymanie względnie korzystnej sytuacji na rynku pracy.
| Wskaźnik | Prognoza na 2027 rok |
|---|---|
| Deficyt budżetu państwa | 282,6 mld zł |
| Deficyt sektora general government | 7,1 proc. PKB |
| Wzrost PKB | 3,0 proc. |
| Średnioroczna inflacja | 2,8 proc. |
| Stopa bezrobocia | 6,0 proc. |
Ile pochłoną zdrowie i programy społeczne?
Znaczącą część przyszłorocznego budżetu zajmą wydatki na ochronę zdrowia oraz utrzymanie flagowych programów wsparcia dla obywateli. Łączne nakłady na system opieki zdrowotnej mają wynieść 274 mld zł, co oznacza wzrost o ponad 26 mld zł względem roku poprzedniego. To pokazuje, że mimo ograniczonej przestrzeni fiskalnej rząd zdecydował się nie ograniczać tego obszaru.
Podobnie wygląda sytuacja w przypadku programów społecznych, na które zabezpieczono pełne finansowanie. W praktyce oznacza to, że pole manewru w innych częściach budżetu, zwłaszcza tych związanych z inwestycjami rozwojowymi, pozostaje mocno ograniczone. Poniżej najważniejsze pozycje w tym obszarze.
- Program „Rodzina 800+” pochłonie 60,8 mld zł, co czyni go jednym z największych pojedynczych wydatków społecznych w budżecie.
- Na wypłatę tzw. 14. emerytury zabezpieczono 32,1 mld zł.
- Świadczenia wspierające dla osób z niepełnosprawnościami będą kosztować 12,6 mld zł.
- Nowy program „Aktywny Rodzic” pochłonie 7 mld zł z budżetu na 2027 rok.
Patrząc na całość dokumentu, widać, że rząd stara się balansować między utrzymaniem stabilności społecznej a rosnącymi kosztami obsługi długu i zbrojeń. W zależności od tego, jak rozwinie się sytuacja gospodarcza w najbliższych miesiącach, budżet może wymagać jeszcze niejednej korekty, zanim ostatecznie wejdzie w życie.