WD-40 to preparat penetrujący w sprayu, który wypiera wodę, smaruje, konserwuje i usuwa rdzę. Nazwa pochodzi od angielskiego Water Displacement 40th Attempt, czyli „usunięcie wody, 40. próba” – tyle iteracji zajęło technikom opracowanie skutecznej formuły w 1953 roku.
Mała puszka z czerwoną rurką stoi w większości garaży i skrzynek narzędziowych, ale niewielu wie, do czego WD-40 naprawdę się nadaje, a czego absolutnie nie należy nim smarować. Poniżej znajdziesz aktualne informacje o składzie, potwierdzonych zastosowaniach i sytuacjach, w których WD-40 zaszkodzi bardziej niż pomoże.
Czym jest WD-40 i skąd pochodzi?
WD-40 to silnie penetrujący preparat w sprayu o właściwościach wypierających wodę, smarujących i konserwujących. Skutecznie usuwa rdzę, chroni metale przed wilgocią i ułatwia odkręcanie zapieczonych połączeń gwintowanych. Sprzedawany jest obecnie w ponad 160 krajach na całym świecie, a w sprzedaży dostępne są różne rozmiary puszek z dołączoną czerwoną rurką, która ułatwia precyzyjną aplikację w trudno dostępnych miejscach.
Preparat powstał w 1953 roku. Opracowali go technicy firmy Strange Larsena, należącej do San Diego Rockwell Chemical Company, na zlecenie Convair Company (Consolidated Vultee Aircraft Corporation) – amerykańskiej wytwórni lotniczej. Celem było stworzenie środka chroniącego przed korozją poprzez wypieranie wody z powierzchni metalowych. Dopiero 40. próba przyniosła oczekiwany efekt, co wprost odzwierciedla nazwa produktu.
Co oznacza nazwa WD-40?
Nazwa WD-40 pochodzi od angielskiego Water Displacement 40th Attempt, co oznacza „usunięcie wody, 40. próba”. Pierwsza część nazwy opisuje główne działanie preparatu, liczba 40 wskazuje zaś, ile iteracji zajęło opracowanie skutecznej formuły. Nazwa nie jest przypadkowa – to dosłowny zapis historii powstania produktu.
Skład WD-40
Pełna formuła preparatu pozostaje tajemnicą handlową i z tego powodu WD-40 nie został opatentowany. Na podstawie oficjalnej karty charakterystyki wiadomo, że produkt zawiera:
- Spirytus mineralny – około 50%
- Oleje mineralne – poniżej 15%
- Składniki obojętne – poniżej 10%
- Propelent (w obecnej formule dwutlenek węgla) – około 25%
Z polskiej i niemieckiej karty charakterystyki wynika dodatkowo, że WD-40 zawiera ciężką benzynę jako produkt ropopochodny. Skład ten tłumaczy zarówno właściwości penetrujące preparatu, jak i jego działanie odtłuszczające i konserwujące.
WD-40 nie jest olejem smarowym w klasycznym sensie. To preparat penetrujący, który wypiera wodę i ułatwia dostęp do zapieczonych połączeń, ale jego warstwa smarująca jest trwalsza i grubsza niż u typowych środków konserwujących.
Do czego WD-40 naprawdę się nadaje?
Producent oficjalnie potwierdza 27 zastosowań tego środka. Poniżej zebrano te, które mają realne potwierdzenie i sprawdzają się w praktyce domowej oraz warsztatowej.
W warsztacie i garażu:
- Ułatwianie odkręcania skorodowanych połączeń gwintowanych – preparat wnika w mikrospękania rdzy i rozluźnia połączenie
- Usuwanie rdzy z metalowych mebli i narzędzi
- Ochrona metali przed wilgocią i korozją
- Smarowanie i odblokowanie cięgien w samochodach
- Usuwanie smoły drogowej z karoserii i podwozia
- Czyszczenie tablic rejestracyjnych z rdzy i trudnych plam
W domu:
- Usuwanie śladów taśmy klejącej i naklejek z powierzchni twardych
- Usuwanie gumy do żucia z dywanów, tkanin i włosów
- Czyszczenie płytek ceramicznych z tuszu, lakieru do paznokci i szminki
- Usuwanie plam ze zmywaków ze stali nierdzewnej
- Usuwanie śladów kredek ze ścian
- Usuwanie zaschniętego brudu z podeszew butów
- Odklejanie metek i naklejek z nowych szklanek
- Poluzowanie zaklinowanych szklanych naczyń ustawionych jedno na drugim
- Ściąganie zaciśniętego pierścionka lub obrączki z palca – po aplikacji dokładnie umyj dłonie i biżuterię
- Usuwanie plam z dywanów – po aplikacji dobrze wypierz powierzchnię
Przy sprzęcie i instrumentach:
- Czyszczenie i konserwacja strun gitarowych – chroni przed rdzą i ułatwia ślizganie się palców
- Smarowanie i wyciszenie skrzypiących zawiasów drzwi i okien
- Poluzowanie zaciętych zamków błyskawicznych metalowych – nie stosuj na ubraniach dziecięcych
- Wodoszczelnienie powierzchni butów – najpierw wykonaj próbę na niewidocznym miejscu
Przy czyszczeniu dywanów, tkanin i ubrań WD-40 pozostawia tłustą plamę, jeśli powierzchnia nie zostanie dokładnie wyprana detergentem po aplikacji. Nigdy nie traktuj tego preparatu jako środka finalnego na tkaninach.
Czego nie robić z WD-40?
Popularność preparatu sprawia, że trafia on w miejsca, w których wyraźnie szkodzi. Oto przypadki, w których WD-40 nie powinien być stosowany:
- Łańcuch rowerowy – WD-40 co prawda go natłuści, ale zwiększa przyczepność piasku i kurzu, co prowadzi do szybszego zużycia ogniw; lepsze są preparaty teflonowe lub dedykowane oleje do łańcuchów
- Zamki do drzwi – efekt smarowania jest krótkotrwały, a preparat z czasem wysycha i skleja mechanizm; właściwsze są preparaty grafitowe
- Zawiasy drzwi i okien przy długotrwałym użytkowaniu – WD-40 eliminuje skrzypienie, ale może powodować powstawanie ciemnych zacieków i przyciągać kurz; do regularnego smarowania zawiasów lepiej zastosować wazelinę techniczną lub preparat silikonowy
- Elementy gumowe – WD-40 działa niekorzystnie na strukturę gumy, powodując jej pęcznienie i pękanie
- Plastikowe powierzchnie optyczne i ekrany – rozpuszczalniki zawarte w preparacie mogą trwale uszkodzić powłoki
Osobna uwaga: część zastosowań krążących w internecie, takich jak łagodzenie bólu stawów, odstraszanie gołębi, much czy karaluchów, nie ma potwierdzenia w oficjalnych materiałach producenta ani w rzetelnych źródłach. Stosowanie WD-40 na skórze lub w pobliżu dzieci jest nieodpowiednie ze względu na skład chemiczny preparatu.
Czy WD-40 różni się od smarów i olejów?
To częste nieporozumienie. WD-40 to przede wszystkim preparat penetrujący i konserwujący, a nie smar długoterminowy. Jego warstwa ochronna utrzymuje się stosunkowo krótko w porównaniu z dedykowanymi smarami, olejami maszynowymi czy preparatami silikonowymi. Sprawdza się doskonale jako środek interwencyjny: do odblokowania, oczyszczenia, zabezpieczenia przed rdzą lub jednorazowego usunięcia trudnej plamy. Do stałego smarowania mechanizmów, zawiasów lub łańcuchów lepiej sięgnąć po produkt przeznaczony konkretnie do tego celu.
| Zadanie | WD-40 | Lepszy wybór |
|---|---|---|
| Odkręcanie zapieczonych śrub | tak | – |
| Smarowanie łańcucha rowerowego | nie | olej teflonowy do łańcuchów |
| Smarowanie zamka do drzwi | nie | preparat grafitowy |
| Długotrwałe smarowanie zawiasów | nie | wazelina techniczna, preparat silikonowy |
| Usuwanie rdzy | tak | – |
| Ochrona elementów gumowych | nie | preparat silikonowy do gumy |
WD-40 dostępny jest w różnych rozmiarach puszek, od małych puszek kieszonkowych po większe pojemności warsztatowe. Cena niewielkiej puszki to kilkanaście złotych, co czyni go jednym z najtańszych preparatów wielofunkcyjnych dostępnych w sklepach z artykułami budowlanymi i motoryzacyjnymi. Zanim sięgniesz po niego do konkretnego zadania, warto sprawdzić, czy nie ma do niego lepiej dopasowanego preparatu specjalistycznego.