Pirosiarczyn sodu (E223) to syntetyczny konserwant uznawany przez EFSA za bezpieczny w dopuszczonych dawkach, jednak może wywoływać reakcje alergiczne u osób wrażliwych na siarczyny oraz nie jest zalecany kobietom w ciąży i dzieciom.
E223 znajdziesz w winie, sokach, owocach morza i dziesiątkach innych produktów spożywczych. Choć jego stosowanie jest ściśle regulowane, wiele osób nie wie, jaką rolę pełni w żywności, kiedy może być problematyczny i dlaczego etykiety z napisem „produkt zawiera siarczyny” pojawiają się tak często. Poniżej znajdziesz rzetelne i aktualne informacje na ten temat.
Pirosiarczyn sodu E223 – właściwości i wygląd
Pirosiarczyn sodu, znany również jako metabisiarczyn sodu, to syntetyczny związek chemiczny o wzorze Na₂S₂O₅. Ma postać białego proszku lub drobnych kryształków z wyraźną wonią siarki. Dobrze rozpuszcza się w wodzie, etanolu i glicerolu. Podobnie jak większość konserwantów, jest niepalny, ale niezbyt stabilny na wolnym powietrzu – z czasem utlenia się i przekształca w siarczan sodu.
W czystej postaci działa silnie drażniąco na skórę. Wdychanie jego oparów lub pyłu może podrażniać błony śluzowe i układ oddechowy, dlatego przy kontakcie z surowcem wymagane są środki ochrony osobistej. W stężeniach stosowanych w żywności te efekty nie występują.
E223 nie jest zalecany do spożycia przez dzieci. Producenci żywności dla najmłodszych nie stosują go w swoich recepturach, a rodzice powinni zwracać uwagę na jego obecność w składzie przekąsek czy napojów.
W jakich produktach znajdziesz E223?
Pirosiarczyn sodu jest dopuszczony do stosowania w szerokiej grupie produktów spożywczych. Producenci sięgają po niego głównie jako konserwant i przeciwutleniacz. Możesz go spotkać m.in. w:
- winie i piwie
- sokach owocowych i koncentratach pomidorowych
- dżemach, galaretkach i przetworach owocowych
- mrożonych owocach morza
- suszonym imbirze i wiórach kokosowych
- wyrobach cukierniczych, np. ciastkach
- olejach i kremach kokosowych
- occie
- winogronach stołowych, świeżych owocach liczi i borówce amerykańskiej
Poza przemysłem spożywczym E223 znajduje zastosowanie w medycynie jako składnik wyrobów medycznych z działaniem przeciwutleniającym, w przemyśle włókienniczym, metalurgicznym, papierniczym (jako wybielacz) oraz w przemyśle gazowym i naftowym. Jest też udowodnionym uzdatniaczem wody – usuwa z niej chlor, dzięki czemu poprawia jej jakość.
Co oznacza „produkt zawiera siarczyny” na etykiecie?
Ten napis pojawia się przede wszystkim na butelkach wina i piwa, ale nie tylko. Informuje o tym, że w produkcie zastosowano siarczyny – w tym pirosiarczyn sodu – jako środek bakteriobójczy lub konserwujący. W winie E223 hamuje fermentację drożdżową i zapobiega namnażaniu się bakterii, przez co produkt zachowuje świeżość przez dłuższy czas. Przyjmuje wówczas postać tabletek używanych do sterylizacji.
Producenci mają obowiązek wykazania siarczyn na etykiecie, jeśli ich zawartość przekracza 10 mg/kg produktu lub 10 mg/litr napoju. Wynika to z przepisów unijnych dotyczących znakowania alergenów, ponieważ siarczyny są uznanymi alergenami pokarmowymi.
E223 jako wybielacz i ochrona przed utlenianiem
Pirosiarczyn sodu ma jeszcze jedną mniej oczywistą funkcję – wybielanie. Dzięki niemu wiórki kokosowe czy starty chrzan mają czysto białą barwę, którą zachowują przez długi czas po otwarciu opakowania.
E223 chroni witaminę C zawartą w produktach przed utlenianiem, dzięki czemu przetwory owocowe nie brązowieją i dłużej wyglądają świeżo. To ważna zaleta technologiczna, ale ma swoją drugą stronę: E223 może jednocześnie zmniejszać stężenie witamin z grupy B w produkcie. Oznacza to, że jego obecność w żywności nie jest neutralna dla składu odżywczego – szczególnie przy regularnym spożywaniu produktów bogatych w B1, B2 czy B12.
E223 chroni witaminę C, ale może obniżać poziom witamin z grupy B – warto mieć to na uwadze przy ocenie wartości odżywczej przetworów zawierających ten konserwant.
Czy pirosiarczyn sodu jest szkodliwy?
Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) ustalił dopuszczalne dzienne spożycie (DDD) dla E223 na poziomie 0,7 mg/kg masy ciała na dobę (wyrażone jako dwutlenek siarki). Przy zachowaniu tej dawki substancja jest uznawana za bezpieczną dla zdrowych dorosłych. Po spożyciu jest metabolizowana przez wątrobę i wydalana z moczem w postaci neutralnych siarczanów.
Przekroczenie dopuszczalnych ilości lub spożywanie E223 przez osoby wrażliwe może jednak wywoływać konkretne objawy. Należą do nich bóle głowy, mdłości i podrażnienie układu pokarmowego.
Osoby uczulone na związki siarki powinny bezwzględnie go unikać. E223 jest udowodnionym alergenem – może wywoływać katar sienny, ataki astmy, pokrzywkę i atopowe zapalenie skóry. Reakcje te mogą pojawić się nawet po spożyciu stosunkowo małych ilości produktu zawierającego siarczyny.
Jeśli jesteś uczulony na siarczyny, czytaj etykiety uważnie – obowiązek ich oznaczania dotyczy wszystkich produktów z zawartością powyżej 10 mg/kg lub 10 mg/l.
Pirosiarczyn sodu w ciąży i u dzieci
E223 jest uznawany za substancję bezpieczną w dopuszczonych dawkach, jednak w przypadku kobiet w ciąży zalecenia są jednoznaczne – lepiej go unikać. Nie wykazano bezpośredniego szkodliwego wpływu na rozwój i zdrowie płodu, ale ryzyko alergii na siarczyny jest trudne do przewidzenia u rozwijającego się dziecka. Biorąc pod uwagę potencjalne działanie drażniące i alergenizujące, kobiety w ciąży powinny ograniczyć spożycie produktów zawierających E223 lub całkowicie z nich zrezygnować.
Podobna zasada dotyczy dzieci – E223 nie jest zalecany w ich diecie. Rodzice powinni sprawdzać skład soków, przetworów owocowych i przekąsek kupowanych dla dzieci, szczególnie tych z obniżoną odpornością lub historią alergii pokarmowych.
Uwaga! Powyższy artykuł nie zastępuje porady medycznej i powinien być traktowany wyłącznie w celach informacyjnych. W przypadku jakichkolwiek pytań czy też problemów zdrowotnych, skontaktuj się ze specjalistą.