Instytut Prognoz i Analiz Gospodarczych (IPAG) opublikował najnowszy raport dotyczący udziału szarej strefy w polskiej gospodarce. Prognozy na 2025 rok wskazują, że jej udział wyniesie 18,1 proc. PKB, co oznacza niewielki spadek w porównaniu do 2024 roku (18,5 proc.). To już drugi rok z rzędu, w którym obserwowany jest spadek skali gospodarki nieoficjalnej.
Ukryta gospodarka – czym jest szara strefa?
Szara strefa obejmuje działalność gospodarczą prowadzoną poza oficjalnym obiegiem państwowym. To zarówno praca „na czarno”, jak i nieewidencjonowane transakcje handlowe. Eksperci podkreślają, że szara strefa jest bardzo rozproszona i trudno jednoznacznie oszacować jej pełną skalę.
Dlaczego szara strefa wciąż pochłania miliardy?
IPAG wskazuje kilka głównych przyczyn utrzymywania się wysokiego udziału szarej strefy w gospodarce:
- Wysokie koszty prowadzenia działalności – wysokie podatki, składki na ubezpieczenia społeczne i inne obciążenia administracyjne sprawiają, że część przedsiębiorców decyduje się na działanie poza oficjalnym systemem.
- Wzrost płacy minimalnej – w 2015 roku wynosiła ona 1 750 zł brutto, natomiast w 2025 roku ma osiągnąć 4 666 zł brutto, co zmusza część pracodawców do wypłacania części wynagrodzenia „pod stołem”.
- Regulacje i biurokracja – przedsiębiorcy często wskazują na nadmierne formalności i kontrole, które dodatkowo zwiększają koszty działalności.
Jak zmienia się skala?
Według danych IPAG, w 2023 roku udział szarej strefy w PKB wynosił 18,9 proc., natomiast w 2024 roku spadł do 18,5 proc. Eksperci podkreślają, że po 2020 roku, gdy pandemia i kryzys gospodarczy doprowadziły do wzrostu gospodarki nieoficjalnej, w ostatnich dwóch latach udało się ten trend odwrócić.
Szara strefa a budżet państwa – ile tracimy?
Ekonomiści są ostrożnie optymistyczni. Wskazują, że spadek udziału szarej strefy w PKB wynika m.in. z:
- poprawy koniunktury gospodarczej,
- korzystnych zmian w regulacjach, takich jak kasowy PIT dla jednoosobowych działalności gospodarczych,
- nowych zasad dotyczących składki zdrowotnej, które zmniejszają obciążenia dla małych firm.
Co dalej? Kluczowe wyzwania na przyszłość
Szara strefa to setki miliardów złotych, które nie trafiają do budżetu w formie podatków. Z raportu IPAG wynika, że w 2025 roku wartość gospodarki nieobserwowanej wyniesie około 351 mld zł. Gdyby te środki były w pełni opodatkowane, mogłyby znacząco wpłynąć na finanse publiczne i zwiększyć możliwości inwestycyjne państwa.
Źródło: https://www.ipag.org.pl/